Riskli Gebelikler

Gebelik, doğal bir dönemdir ve bu dönemin sorunsuz olarak geçirilmesi için annenin sağlıklı olması büyük önem taşır. Bazı gebeliklerde anne adayının daha önceki rahatsızlıkları, bazılarında da hamilelik sürecinde ortaya çıkan rahatsızlıklar, gebeliğin normal seyrinde ilerlemesini engeller. Bu tür gebeliklere riskli gebelik veya yüksek riskli gebelik adı verilir. Söz konusu durum, hem annenin hem de bebeğin sağlıklarını ve yaşamlarını tehdit eder. Dolayısıyla riskli gebeliklerin rutin gebelik muayenelerinden farklı bir prosedüre tabi tutulmaları gerekir.

Riskli ve yüksek riskli gebelikler, perinatoloji bölümü tarafından izlenir. Bu bölümde görev yapan hekimler, perinatolog olarak isimlendirilir. Normal tıp eğitimini alan hekimler, kadın doğum alanında uzmanlıklarını yaparlar. Son olarak da riskli gebelikler üzerine eğitim alırlar ve böylece riskli gebelik uzmanı olurlar.

Riskli Gebelik Nedenleri

Riskli gebeliklerin oluşmasında farklı nedenlerde etkindir. Bu nedenler, kendi içinde sınıflara ayrılabilir. Söz konusu sınıflar ise şu şekilde sıralanabilir:

Annenin mevcut durumu

Önceki gebelikten kaynaklanan riskler

Mevcut gebelikten kaynaklanan riskler

Fetüsten doğan riskler

Doğuma ait riskler

Buradan da anlaşılacağı gibi gebeliğin riskli olmasının çok sayıda farklı nedeni olabilir. Bu nedenlere göre uygun bir tedavinin izlenmesi, anne ve bebek sağlığı açısından hayati önem taşır. Bu noktada anne adayların tercih edeceği ve hastane, gebeliğin sorunsuz olarak geçmesi adına belirleyici olur.

Anne Adayının Durumundan Kaynaklanan Riskler

Anne adayının mevcut durumu, gebeliğin riskli hale gelmesine neden olabilir. Söz konusu durumlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Annenin 18 yaşından küçük, 35 yaşından büyük olması

Annenin aşırı kilolu veya aşırı zayıf olması

Daha önceden geçirilmiş olan cerrahi operasyonlar

Akraba evliliği

Anne adayının kalp, şeker, epilepsi, tansiyon ve benzer kronik hastalıkları olması

Burada bahsedilen durumların birisi veya birkaçının olması, gebeliği riskli sınıfında değerlendirilmesine neden olur.

Önceki Gebeliklerden Kaynaklanan Riskler

Tekrarlayan düşükler

28 hafta altı erken doğum

Aşırı zayıf veya aşırı kilolu doğum

Gebelik zehirlenmesi

Rahim yırtılması

Dış gebelik

Miyom ameliyatı

Doğumda yaşanan aşırı kanama

Son 3 ayda bebek kaybetme

Buradaki hususlar, anne adayının önceki gebeliğinde yaşanan durumlardır. Bu hususların bulunması, bir sonraki gebeliğin riskli olarak kabul edilmesine neden olur.

Mevcut Gebelikten Kaynaklanan Riskler

Düşük riski

Kanaması olan anne adayları

Yapılan testlerde risk belirlenenler

Erken doğum riski olanlar

Miyomu olan anne adayları

Gebelik sürecinde meydana gelen anomaliler

Fetüse Ait Riskler

Gebelik sürecinde hastalık geçiren bebekler

Bebeğe kan verilmesi gereken durumlar

Tespit edilen anomalisi olan bebekler

Rahim içinde duruş bozukluğu olanlar

Doğuma Ait Riskler

Doğumda kanama riskinin olması

Çoğul gebelikler

Bebeğin rahim duvarına normal olmayan bir şekilde yapışması

Bebeğin eşinin önden gelmesi

Burada belirtilen ve bunların benzeri durumların olduğu vakalar, riskli gebelik sınıfında kabul edilir. Bütün muayeneler ve diğer işlemler de buna göre yapılır. Böylece anne ve bebeğin sağlığı daha etkin bir şekilde koruma altına alınmış olur.

Riskli Gebeliklerin Takibi Farklı Mıdır?

Gebelik durumlarında, rutin yapılan bir takım testler ve muayeneler vardır. Bu durum, riskli gebelikler için de geçerlidir. Dolayısıyla riskli gebeliklerin takibinin yapıldığının bilinmesi gerekir. Bunun nedeni ise mevcut risklerin izlenmesi ve olası yeni risklerin önceden tespit edilerek gerekli önlemlerin alınmasıdır. Gebeliğin başındaki risklere, ilerleyen dönemlerde yenileri eklenebilir ve böylece izlenmesi gereken prosedürde ciddi değişimler yaşanabilir. Bundan dolayı normal gebeliklerden farklı olarak bir takip durumu olduğu söylenebilir.

Normal gebeliklerde yapılan takip sonucunda elde edilen veriler, gebeliği bir anda riskli sınıfa sokabilir. Bütün anne adayları bu sürecin sorunsuz geçmesini ister, fakat riskli gebeliklerde takibin tam olarak yapılmaması, hem anne adayının hem de bebeğin yaşamını tehdit edebilir. Bundan dolayı riskli gebeliklerde takip, normal gebeliklere göre çok daha önemlidir.

Riskli Gebeliklerin Takibi Nasıl Yapılır?

Riskli gebeliklerin takibinden önce gebeliğin riskli olduğunun tespiti yapılır. Bunun için anne adayının hikayesi ve tıbbi geçmişi incelenir. Bu aşamada anne adayının geçirdiği hastalıkları, önceki gebeliklerini ve kronik hastalıklarını tam olarak söylemesi gerekir. Aksi durumda ortaya çıkacak sonuç, anne ve bebek için ciddi riskli olacaktır.

Yukarıda bahsedilen hususların bulunması durumunda anne adayının gebeliği riskli kabul edilir. Bu aşamadan sonra gerekli takip yapılmaya başlar. Öncelikle gebeliğin riskli hale gelmesine neden olan durumların tedavisi mümkünse bunlar gerçekleştirilir. Bu tedaviler yapılırken, bebeğin sağlığına büyük bir özen gösterilir ve bebek yakından izlenir.

Riskli gebeliklerde anne adayının durumuna bağlı olarak rutin kontrollerin dışında farklı tetkikler yapılması gerekebilir. Bu tetkikler için bazı durumlarda anne adayından onay alınması gerekir. Eğer anne adayı ve ailesi söz konusu tetkikler için izin vermezse, bunların uygulanması söz konusu değildir. Bu tetkiklerden bazılarını şu şekilde sıralamak mümkündür:

Kalp, şeker ve benzer kronik hastalıkların takibi

Genetik hastalıkların araştırılması için 11-14 haftaları arasında plasentadan örnek alınarak koryon villus biyopsisinin yapılması

Genetik hastalıkların araştırılması ve kromozom analizi için amniyosentez

Bebeğin beyin ve sinir sistemini incelemek için fetal nörosonografi

Fetal kardiyak

Fetal ekokardiyagrafi

4 boyutlu ultrason incelemesi

Kordondan kan alınması (fetal kan örneklemesi)

Erken doğum taraması ve erken doğumu engelleme programı

Bu ve benzer tetkikler sayesinde riskli gebeliklerin takibi yapılır. Böylece anne ve bebek sağlığı en üst seviyede korunur. Ayrıca bebekteki bir takım rahatsızlıklar, burada yapılan tetkikler sayesinde önceden tespit edilir. Bu rahatsızlıklara dışarıdan müdahale edilebiliyorsa, tedavileri bebek henüz anne karnındayken başlayabilir.

Riskli Gebeliklerin Takibi Nerede Yapılır?

Yukarıda bahsedilen tetkikler, hastanede yapılır. Bunun haricindeki süreçlerde anne adayları gebeliklerini evlerinde geçirir. Evlerinde istirahat etmeleri ve herhangi bir iş yapmamaları önerilir. Fakat uzun süre yatakta kalmaları da bazı durumlarda farklı riskleri oluşturabilir. Bundan dolayı doktor tarafından verilecek tavsiyeye göre evde zaman geçirilmelidir. Gebelik sürecinde yatakta fazla istirahat etmek, aşağıdaki sorunlara neden olacaktır:

Kilo kaybı

Kabızlık

Baş dönmesi

Hazımsızlık

Kan pıhtılaşması

Kalp ritminde belirgin bir azalma

Mide yanması

Riskli gebelik vakalarının bazıları, gebelik sürecini hastanede geçirmek zorunda kalabilir. Fakat burada esas olan evde geçirilen bir gebeliktir. Oluşan bazı durumlar, anne adaylarının bir süre veya doğuma kadar hastanede kalmasını zorunlu hale getirebilir. Bu tür vakalarda hastane seçimi çok önemlidir. Hastanenin sahip olduğu tıbbi altyapı ve doktor kalitesi, bu gebeliğin sorunsuz geçmesini sağlayacaktır.

Bu dönemde anne adaylarının sadece fiziksel sağlıkları değil, aynı zamanda psikolojik durumlarının da takip edilmesi gerekir. Çünkü riskli gebelik durumu, anne adaylarının üzerinde ciddi bir baskı oluşturur ve bu baskı kaldırılamazsa daha ciddi durumlar ortaya çıkabilir. Bu dönemin anne adayında oluşturduğu duygusal durumlar şunlardır:

Bebeğin sağlığı açısından korku yaşanması

Yalnızlık hissine kapılma

Anne adayının kendi sağlığı ile ilgili endişeye kapılması

Suçluluk 

Uyku bozukluğu

Depresyon

Duygusal şok

Can sıkıntısı

Stres

Kontrol kaybı

Son derece özen gösterilmesi gereken riskli gebelik, genel hatları ile bu şekildedir. Bazı vakalar sorunsuz olarak geçilirken, bazı vakalar ise daha zorlu olabilmektedir. Dolayısıyla kişiye bağlı olarak sürecin farklılaştığı söylenebilir.


Sorularınız

Soru Sor

Doktora Sorun
s